ŁAŃCUT, ul. Kościuszki 7

Adwokat  Sylwia  Karp-Rut,  tel.  601  203  991

Adwokat  Wojciech  Rut,  tel.  728  943  344

Różnice pomiędzy prokurą a pełnomocnictwem

Zarząd spółki z o. o. prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Do zarządu mogą być powoływane osoby spośród wspólników lub spoza ich grona. Jeżeli zarząd jest wieloosobowy, sposób

reprezentowania spółki określa umowa spółki. Jeżeli umowa nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem.Umowa spółki może przewidywać reprezentacje łączną polegającą na współdziałaniu, np. członka zarządu z pełnomocnikiem, dwóch pełnomocników, dwóch prokurentów czy prokurenta z pełnomocnikiem.

Zarząd może powołać prokurenta. Prokura jest pełnomocnictwem szczególnego rodzaju. Powołanie prokurenta wymaga zgody wszystkich członków zarządu, tj. musi zostać podjęta stosowna uchwała. Następstwem takiej uchwały może być udzielenie prokury przez członka lub członków zarządu.Prokurentem może być tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych (pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności). Prokury można udzielić osobie z którą przedsiębiorca wiążę stosunek prawny jak i z osobą z którą nie ma żadnego związku prawnego. Udzielenie prokury może się odbyć tylko na piśmie pod rygorem nieważności. Udzielenie prokury należy ujawnić w rejestrze przedsiębiorców. Cechą charakterystyczna prokury jest najszerszy spośród uregulowanych przez prawo pełnomocnictw zakres umocowania, obejmujący czynności sądowe i pozasądowe, związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Umocowanie to obejmuje więc wszystkie czynności związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, które nie zostały wyraźnie wyłączone spod jego zakresu.Prokura wygasa z mocy prawa w razie śmierci prokurenta oraz utraty przez niego pełnej zdolności do czynności prawnych, a także na skutek zrzeczenia się prokury przez prokurenta. Ponadto wygasa w razie wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy. Prokura może także w każdym czasie zostać odwołana. Wygaśnięcie prokury również podlega ujawnieniu w rejestrze.

 Spółka z o.o. może być reprezentowana również przez pełnomocników. Pełnomocnik reprezentuje spółkę na podstawie umocowania wynikającego z oświadczenia woli spółki. Pełnomocnictwo wyraża się w umocowaniu do dokonania czynności prawnej w imieniu mocodawcy i z bezpośrednim skutkiem prawnym dla niego. Oświadczenie woli o udzieleniu pełnomocnictwa składa za spółkę zarząd. Wyróżniamy 3 rodzaje pełnomocnictwa: ogólne, rodzajowe, szczególne. Pełnomocnictwo ogólne - obejmuje umocowanie do dokonywania czynności zwykłego zarządu, pełnomocnictwo rodzajowe - do dokonywania określonego rodzaju czynności, pełnomocnictwo szczególne - do dokonywania poszczególnych czynności.

Różnice między prokurą a pełnomocnictwem są takie, że prokura jest związana z prowadzeniem przedsiębiorstwa, natomiast przy pełnomocnictwie takiej zależności brak. Prokura ma ustawowo określony zakres umocowania, którego nie można ograniczyć ze skutkiem wobec osób trzecich, podczas gdy w przypadku pełnomocnictwa zakres umocowania wynika z treści udzielonego pełnomocnictwa. Prokurentem może być tylko osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych, natomiast pełnomocnikiem może być osoba fizyczna mająca co najmniej ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Nie jest możliwe udzielenie dalszej prokury, natomiast można udzielić dalszego pełnomocnictwa (substytucja). Ponadto prokura jest ujawniona w rejestrze przedsiębiorców, a pełnomocnictwo nie.

Prokurent z racji samego tylko faktu bycia prokurentem nie ponosi żadnej odpowiedzialności wobec osób trzecich za zobowiązania spółki. Odpowiedzialność taką ponosi spółka, a następnie w szczególnych warunkach członkowie zarządu oraz likwidator. Nie oznacza to jednak, że prokurent w każdym wypadku zwolniony jest od odpowiedzialności.

Po pierwsze prokura nie wyłącza odpowiedzialności z art. 415 kc. Artykuł ten normuje podstawową zasadę odpowiedzialności opartej na winie sprawcy szkody. Za szkodę odpowiada osoba, której zawinione zachowanie jest źródłem powstania tej szkody. Prokurent będzie więc ponosił odpowiedzialność niezależnie od spółki za każde swoje działanie, którym z własnej winy wyrządził innej osobie (fizycznej lub prawnej) szkodę.

Zakres odpowiedzialności prokurenta

Z uwagi na to, że prokura jest szczególnym rodzajem pełnomocnictwa, prokurent będzie odpowiadał również za skutki przekroczenia granic umocowania (zbycia przedsiębiorstwa, do dokonania czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie go do czasowego korzystania, oraz do zbywania i obciążania nieruchomości) jak również za działanie jako fałszywy prokurent (po odwołaniu prokury). W takiej sytuacji prokurent jest zobowiązany do zwrotu otrzymanych świadczeń i naprawienia szkody, niezależnie od jego winy, a więc także sytuacji, gdy udzielenie prokury było nieważne, o czym rzekomy prokurent nie wiedział.Przy działaniu prokurenta, może pojawić się jego odpowiedzialność - kontraktowa względem przedsiębiorcy oraz karna:

Odpowiedzialność kontraktowa

Udzielenie prokury nie jest jednoznaczne z kreowaniem stosunku podstawowego (np. pracy, zlecenia), choć może to mieć miejsce w tym samym czasie. Nawet gdyby pomiędzy prokurentem będący pracownikiem, a przedsiębiorcą-pracodawcą ustał stosunek pracy, wtedy i tak do czasu złożenia oświadczenia o odwołaniu prokury pozostaje on prokurentem konkretnego przedsiębiorcy. Nie ma wtedy jednak obowiązku wykonywania prokury. Oczywiście często zdarza się, że obie czynności następują razem.Przedsiębiorca może zawrzeć z prokurentem umowę określającą, czy i w jakim zakresie prokurent jest zobowiązany do działania w imieniu przedsiębiorcy (umowa o pracę, umowa cywilnoprawna). Jest to tzw. stosunek podstawowy.

Stosunek prokury i stosunek podstawowy istnieją zasadniczo niezależnie od siebie. Dla osób trzecich ma znaczenie treść umocowania określona ustawą, czyli szerokie prawa prokurenta do reprezentowania spółki. Ewentualne ograniczenia lub obowiązki nałożone na prokurenta w umowie z przedsiębiorcą mają znaczenie tylko w ich stosunkach wewnętrznych. Prokurent występujący wbrew przyjętym w stosunku podstawowym obowiązkom lub ograniczeniom odpowiada wobec przedsiębiorcy za wyrządzoną szkodę na podstawie odpowiedzialności kontraktowej. Nie ma to jednak znaczenia dla skuteczności jego działania w stosunkach z osobami trzecimi.Jeśli prokurent jest jednocześnie pracownikiem przedsiębiorcy, wtedy odpowiada względem przedsiębiorcy na zasadach wynikających z Kodeksu pracy.